Browse

Article • • 1 min read

Trump, Putin dhe Xi Takohen: Evropa e Përjashtuar nga Vendimet Globale

Share Post

Takimi trepalësh mes presidentit amerikan Donald Trump, presidentit rus Vladimir Putin dhe liderit kinez Xi Jinping në Shenzhen të Kinës po shihet si një moment me rëndësi të veçantë për ekuilibrat ndërkombëtarë.

Për herë të parë, udhëheqësit e tri fuqive që zotërojnë më shumë se 90% të arsenalit bërthamor në botë ulen në të njëjtën tryezë, duke rikthyer paralelizmat me Konferencën e Jaltës të vitit 1945.

Tetë dekada më parë, Franklin Roosevelt, Winston Churchill dhe Joseph Stalin u takuan për të diskutuar rendin botëror pas Luftës së Dytë Botërore, në një kohë kur fitorja ndaj Gjermanisë naziste ishte tashmë e afërt. Sot, Trump, Putin dhe Xi përpiqen të përcaktojnë pozicionet e tyre në një rend ndërkombëtar që po përjeton ndryshime të thella, por ndryshe nga viti 1945, ata nuk kanë një armik apo një vizion të përbashkët.

Takimi në Shenzhen ka një rëndësi simbolike edhe për shkak të vendndodhjes. Qyteti, një prej qendrave më të rëndësishme të teknologjisë kineze, përfaqëson një epokë në të cilën inteligjenca artificiale, gjysmëpërçuesit dhe fuqia ushtarake janë bërë pjesë e së njëjtës garë për dominim global.

Tre liderët, interesa të ndryshme

Për Donald Trump, takimi vjen në një moment të ndërlikuar të politikës së brendshme amerikane. Presidenti kërkon të shfaqë një sukses në arenën ndërkombëtare, ndërsa siguria bërthamore dhe mundësia e një kuadri të ri për kontrollin e armëve janë ndër çështjet që mund të trajtohen.

Megjithatë, një marrëveshje për kufizimin e armëve bërthamore përballet me vështirësi, pasi Uashingtoni kërkon përfshirjen e Kinës në negociata, ndërsa Pekini nuk ka treguar gatishmëri për të pranuar të njëjtat kufizime si SHBA-ja dhe Rusia, të cilat zotërojnë arsenale shumë më të mëdha.

Për Vladimir Putinin, rëndësia e takimit lidhet edhe me faktin se ai po shfaqet përkrah presidentit amerikan dhe liderit kinez, pavarësisht sanksioneve perëndimore dhe përpjekjeve për izolimin diplomatik të Moskës pas pushtimit të Ukrainës.

Kremlini synon të tregojë se Rusia vazhdon të jetë një aktor i rëndësishëm në vendimmarrjen ndërkombëtare. Edhe pa një marrëveshje konkrete, prania e Putinit në këtë tryezë i jep Moskës mundësinë të paraqitet si një fuqi me peshë të barabartë në çështjet e sigurisë globale.

Ndërkohë, Xi Jinping synon të konsolidojë rolin e Kinës si një qendër e domosdoshme e diplomacisë ndërkombëtare. Fakti që takimi zhvillohet në territorin kinez i jep Pekinit mundësinë të shfaqet si organizator dhe ndërmjetës mes dy fuqive të tjera.

Ukraina dhe Irani, dy çështje që ndajnë interesat

Një prej temave më të ndjeshme është lufta në Ukrainë. Për Kievin, ekziston shqetësimi se e ardhmja e vendit mund të diskutohet mes Uashingtonit dhe Moskës, pa pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të palës ukrainase.

Trump kërkon të paraqesë një zgjidhje diplomatike për konfliktin, ndërsa Putini synon të ruajë përfitimet territoriale dhe politike të arritura gjatë luftës. Kina, nga ana tjetër, nuk dëshiron dobësimin e plotë të Rusisë, por as një përshkallëzim që do të destabilizonte më tej ekonominë dhe tregjet ndërkombëtare.

Edhe Irani përbën një tjetër pikë ku interesat e tri fuqive nuk përputhen plotësisht. Për SHBA-në, konflikti në Lindjen e Mesme ka pasoja të drejtpërdrejta në sigurinë rajonale dhe tregjet e energjisë. Rusia mund të përfitojë nga ndryshimet në tregun ndërkombëtar të naftës dhe nga përqendrimi i vëmendjes amerikane në rajon, ndërsa Kina kërkon të garantojë furnizimin me energji dhe stabilitetin e rrugëve detare.

Këto interesa të ndryshme tregojnë se bashkëpunimi mes tre liderëve nuk nënkupton domosdoshmërisht një qëndrim të përbashkët për konfliktet ndërkombëtare.

Evropa rrezikon të mbetet jashtë tryezës

Një prej elementeve më domethënëse të takimit është mungesa e përfaqësuesve evropianë. Gjermania, Franca, Britania dhe Italia nuk do të jenë pjesë e diskutimeve, edhe pse çështje si siguria evropiane, lufta në Ukrainë dhe e ardhmja e NATO-s lidhen drejtpërdrejt me interesat e tyre.

Situata sjell në vëmendje Konferencën e Jaltës, ku Britania ishte një prej tri fuqive që morën pjesë në përcaktimin e rendit të pasluftës. Në takimin e sotëm, Evropa rrezikon të jetë objekt i diskutimeve të fuqive të mëdha, pa pasur një rol të drejtpërdrejtë në to.

Megjithëse Bashkimi Evropian përfaqëson një nga ekonomitë më të mëdha në botë dhe ka ndikim të konsiderueshëm tregtar e teknologjik, mungesa e një politike të unifikuar të jashtme dhe të mbrojtjes kufizon aftësinë e tij për të vepruar si një fuqi e vetme në skenën ndërkombëtare.

Gara teknologjike, një tjetër front i rivalitetit

Ndryshe nga viti 1945, fuqia globale nuk përcaktohet më vetëm nga numri i ushtarëve, tankeve apo armëve bërthamore. Inteligjenca artificiale, prodhimi i mikroprocesorëve, sistemet hapësinore dhe kontrolli i lëndëve të para kritike janë kthyer në elemente thelbësore të konkurrencës mes fuqive të mëdha.

SHBA-ja dhe Kina janë në qendër të kësaj gare, ndërsa Rusia ka një pozicion më të kufizuar në industrinë globale të teknologjisë së avancuar.

Pekini synon të reduktojë varësinë nga teknologjia amerikane, ndërsa Uashingtoni po përpiqet të ruajë epërsinë e tij përmes kufizimeve në eksportin e teknologjive strategjike. Kjo është një tjetër çështje që vështirë se mund të zgjidhet përmes një takimi të vetëm diplomatik.

A mund të ndryshojë takimi rendin botëror?

Pavarësisht rëndësisë simbolike, pritshmëritë për një marrëveshje të madhe mbeten të kufizuara. Diskutimi trepalësh është parashikuar të zgjasë rreth një orë, kohë që vështirë se mjafton për të zgjidhur çështje komplekse si lufta në Ukrainë, siguria bërthamore dhe rivaliteti ekonomik.

Megjithatë, komunikimi mes tri fuqive më të mëdha bërthamore mund të ndihmojë në shmangien e përshkallëzimeve dhe krijimin e kanaleve të reja diplomatike.

Trump, Putin dhe Xi kanë secili objektiva të ndryshme nga ky takim. Presidenti amerikan kërkon të paraqitet si një negociator që mund të ndikojë në çështjet më të rëndësishme globale, lideri rus synon të konfirmojë rolin e Moskës në vendimmarrjen ndërkombëtare, ndërsa Xi kërkon të forcojë pozicionin e Kinës si një fuqi e domosdoshme në çdo diskutim për të ardhmen e botës.

Por pyetja kryesore mbetet nëse kjo tryezë do të shërbejë për të krijuar një rend të ri ndërkombëtar apo thjesht do të konfirmojë rivalitetet ekzistuese.

Për Evropën, shqetësimi më i madh është se diskutimet për sigurinë dhe të ardhmen e saj mund të zhvillohen pa praninë e liderëve të saj. Tetëdhjetë e një vjet pas Jaltës, kontinenti që dikur ishte në qendër të vendimeve globale rrezikon të mbetet jashtë tryezës ku përcaktohen ekuilibrat e rinj të pushtetit.

Top Channel